replika telefonlar ve islam bilgilerim89 sizlere en güzel bilgileri veren replika telefonlar diyorki çin olan yarım ölçünün tam yapılmasını istemiş olmaktadır''*. Bundan sonra lalîfe Mu’âuiı^e; Medine halkına yaptığı konuşmasında; buğdayın, değerinden iareketle, ötekilerin yan ölçüsünde tutulmasını isteyip kendi görüşünün bu önde olduğundan söz eder'^. Burada diğer bir maddeye kıyasla buğday de-terinin esas alındığı görülür. Bu haberden yola çıkanlar buğdayın fitre madde-i olarak ilk defa Muâaiye zamanında devreye sokulduğunu söylerler. Nitekim iuharî’deki bir hadisten de açıkça anlaşılan budur.
Peı^gamber döneminde çarşılarda nâdir bulunsa da özellikle Yemâme lölgesinde buğday ziraatı yapılmaktaydı. Müslümanların, Hz. Ömer’den baş-îyarak artık Hz. Ali ve Muâuiye dönemine gelindiğinde bolca buğday ürü-lüne kavuştukları bir gerçektir. Onun fitresinin ilk defa Mu’âuiye döneminde iündeme geldiğini söylemek ilgili bazı hadisler bakımından da güçtür. Peggam->er döneminde buğday fitresinin de 1 Sa’ olduğuna ilişkin hadislerin de bulun (lasına rağmen bunlar görmezlikten gelinerek onun garım Sa’ olduğuna ilişkii laberlerden yürünerek bunu, ölçülerin değişebilirliği yönünde bir delil olara ullanmak kanaatımca sağlıklı bir yol olmaz.
Bu yukarıdaki hadis ve haberler doğrultusunda Hanefîler ve diğer be îkıhler buğdayda yarım Sa’ ı esas alırlarken genelde diğer mezhepler; Şâ 'lâlikî ue Hanbelîler ürünün çeşidi ne olursa olsun 1 Sa’ ölçüsünü temel alrr jrdır ki bunlara göre Hz. Peggamber’in değişik ürün çeşitlerine göre ortî oyduğu ölçü hep aynı olmuştur. Burada tartışılan buğdayın kendisi değil ot Içüsüdür ki Hanefîler ya haberlerden veya halîfe Muâuiye misalinde görüld ibi değere dayanan bir kıyaslamadan yola çıkmış görünüyorlar.
Geçmişte insanlar un ve ekmeklerini genelde evlerde kendileri üretip arken günümüzde çoğu yerde artık un alıp ekmek yapmak şöyle dursı rından alınır olmuştur. Bu durumda tahıl olarak fiatı değil, un ve hat ygunu ekmek olarak fiatı esas alınabilir. Buna göre mesela 1 Sa’ = abul edilirse bu ağırlıktaki ekmek fiatı esas alınır. Seçenekler içinde kene urumlarına göre buğdayı uygun gören Hanefî müslümanlar da 1,5 kilol leği ölçü alırlar.
Tarım olsun sanayi olsun her toplum gıda maddesi tüketir. İnsanlar ine göre değil tükettikleri ve pazarlarında kolayca bulabildikleri ve böl iki kendi temel gıda maddelerini ölçü alarak fitre ödemelidirler.
mükelleflere seçenekler sunma imkânı vermesi açısından bu farklılığa değil olumlu bakılmalıdır. Günümüzde bazıları Peygamber dönemindi rın hep eş değerde oldukları gibi bir iddiayla yola çıkmak isterler. Nered cins mahsuller ticarî ve para değeri olarak eş değerde olmuştur! Burac olarak eş değerde olmak değil yiyecek olarak eşit miktarda olmak öner ResûlüUah bunu bu tarzda sabit duran miktarlara bağlamıştır.
Temel gıda maddeleri bir iklim ve havzadan diğerine değişik o olmuştur da. Müslümanlar değişik bölgelere ulaştıklarında oralarda baklagiller, yemiş ve meyveler açısından daha değişik türlerle de ka Mısır, pirinç, fasulye, mercimek, incir, zeytin ve hatta değişik cins peyni vs. bunların en başında söylenebilir. Bunların hepsi de fitre madde uygundur. Nitekim mısırın daha ilk zamanda adından söz edilir. Afrik yerlerinde muzun temel gıdalar arasında bulunduğu da göz ardı edileı
a. Hanefî ve Hanhelîler: Fitre için; Buğdaı^, arpa, hurma ve k olarak sadece hadislerde geçen dört çeşidi esas aldılar ki buna akıt Hanbelîler'in görüşleri de böyledir. Bu iki mezhepte öne çıkan görüş 1 belirtilenler dışındakilerin ölçü alınamayacağıdır. Ancak el-Cezînn larına bakılırsa Hanbelîler bunların olmadığı yerde onların yerine t maddesi olarak geçmiş olan; mısır, pirinç, mercimek gibi şeylerin ölçi görüşündedirler. Zâhir/yye’den Ibn Hazm ise hurma ve arpa dışındal etmeyecek kadar dar bir çerçevede kalır. Burada en geniş ve çok dt ve havzalara uyarlı ve kolaylık sağlayacak görüş. Mâliki ve Şöfiîler'de ben de şahsen bunu daha uygun görürüm. Bununla birlikte. Türkiy şunu da rahatlıkla söyleyebilirim ki hadislerdeki fitre maddelerini bu mevsim bulmak mümkün olduğundan onları ölçü almada bir sıkıntı olmaz. Şu da unutulmamalı ki burada mesele ölçü almaktır, yoksa c ticisi olmak gerekli ve önemli değildir.
b. Mâliki ve ŞâfUler: Peı^gamber döneminde ölçü alın bizzat kendilerinin bağlayıcı olmayıp ülke ve mahallinde temel gıd neyse onların esas alınacağını söylerler. Bu konuda Mâlikîler yir cins olarak bunu belli çeşitlerle sınırlandırmaya gitmişlerdir ki mesel ve pirinci de bu çeşitler içine katmışlardır. Bu mezhep bu dokuz sı
e hatta etin bile fitre maddesi olabileceğini söyler. Yukarda görüldüğü gibi bu erine ikame edilmişlik konusu Hanbelîler’de de vardır. Şâ/iîler de öteki mad-elerin yanı sıra Malikîler gibi ülke ve mahallîliği esas aldılar. Y Kardauî’ye bakırsa Şâfiîler bu konuda; Hububat ve meyue/yemiş cinsinden “öşr”e konu oian rünler, şeklinde bir ölçü de koymuşlardır^®.
Burada unutulmaması gereken, bu ihtilafın cinsler açısından olduğudur. lanefîler'de buğday için olan farklı görüşün dışında bütün mezheplerde 1 Sa’ Içüsü üzerinde bir tartışma yoktur. Bu bakımdan yeni türler devreye girse de u ölçü değişmemiştir.
c. 1 Sa’ ölçüsünün kg. olarak miktarı: 1 Sa’ın günümüz ölçüsüne göre fiiktanna gelince Y Kardavî bunu yaklaşık 2.176 kg. olarak verirken ölçü birimleri ızerine yapılan bir araştırmadaki değişik değerlendirmelere göre bu genelde 2 ;ilo, 2 kilo 36 gr. olarak gösterilir. Bu çalışmada Sübkî’nin değerlendirmesine göre fapılan tesbitte ise 1 Sa’ — 2.987 kg. olarak gösterilir ki bu orada tek kalan bir niktardır. M. Hamidullah ise Peygamber döneminde 1 Sa’ı yaklaşık 4 kg. olarak [österir ki bu abarüh bir tesbit görülebilir. Ö. Bilmen Hicaz ve Irak ölçüsü olaral ! Sa’ı 1040 dirhem olarak verir. Buna göre bir hesap yapılırsa onun 3 kg’dan a ılmadığı ve hatta bunu biraz aştığı ortaya çıkar ki bu da Sübkf nin değerlendi nesine yaklaşır. Çağımız fakıhlerinden Suriyeli V Zuhaylî bunu Irak ölçüsüy /e çoğunlukça kabul edilen ölçü olarak 2.751 kg. verirken o Hanefîler’in es ıldıklan bu ölçünün karşılığını da onlara göre 3.800 kg. olarak gösterir İd bu nerhum Hamidullah hocanın tesbitine yaklaşır. Zühaylî burada bu İrak Sa’ı: la Pe\;gamber dönemi Medine ölçüsü olduğunu belirtir^^
Burada ortalama gibi görünen 3 kilonun esas alınması yoksul kesimiı line olur, ancak önemli olan elbet doğru tesbite ulaşabilmektir. Hangi t< ;sas alınırsa Vz (ıharım) Sa’ onun yarısı olur ki buğdayda bunu ön görenk itrelerini bu ölçüde vermek isteyenler de buna göre ödeme yaparlar. Ben 1: )u tesbitlerde ortada duran bir sayı olarak yaklaşık bir hesapla 3 kilonur ılınmasını şahsen daha uygun görürüm. 200 gr’lık ekmek hesabıyla 3 ki 15 ekmek elde edilir ki bu da orta nüfuslu bir aile için, sade ekmek il 3İarak, iki veya üç gün yeter. Ramazan bayramı örfümüzde 3 gün ise d
16Bu görüşler için bak. Y. el-Kardavî, II, 944 vd.; el-Cezîrî, I, 627; V. Zühaylî, II, 909-911
17Kardavî, Fıkhu’z-Zekât, II, 942; Necmuddîn el-Kürdî, Şer’î Ölçü Birimleri, 201-209, 2f duUah, İslam Peçıgamberi, II, 986, ra. 1668; Ö. Bilmen, Hukuki İslâmiyi/e, IV, 126; V Z
nnn Qnq 911; Hacim olarak bunun 2.75 litre olduğuna ilişkin bak. TC... replika telefonlar sundu..
