birebir ürünler ve psikoloji konulari3

birebir ürünler ve psikoloji konulari3 bugün yine ben yine birebir ürünler sizler icin güzel faydalı yazılarımızı hazırladık ve sizlere sunuyoruz birebir ürünler diyorki
Kolaylaştırma ile ilgili araşurma. insanların bir sözcüğü tanıma kabiliyetlerinin; eğer bu sözcükle hatta bununla bağlantılı bir sözcükle tek bir deneyimleri olsa bile, ölçülebilir bir şekilde artığı gözlendi. Örneğin; psychedelıc (algıyı değiştiren bir ilâç) sözcüğünü tanımanız istendiğinde bunu kolaylıkla yapabilirsiniz. Fakat psychedelic sözcüğünün kullanıldığı önceki paragrafı okumamışsanız, bu görev biraz daha fazla zamanınızı alacaktır. Neden? Bu hatırlamanız istenilen sözcük eğer önceki paragrafı okumuşsanız, okumadığınız duruma göre bilinç seviyenizi yükseltir. Biz insanlar bunu her m-man yaparız ve bu konuyla ilgili oldukça fazla deneysel veriler toplandığı goruluyor.
Nörobthşsel çalışmalar: Uyku ve amnezi. Bilinç ve bilinç dışı durumlar arasındaki en açık ayrım, uyku ve uyanıklık durumlarıdır. Genellikle uykunun çeşitli dönemlerinde insanların EEG kayıtları ile yapılmış uyku ile ilgili kapsamlı araştırma, bilinç dışının bu bölümüne kabaca bakma olanağı sağlamıştır. Bunun yanı sıra, beyin travması gibi nörolojik problemleri olan insanlardan oluşan bazı amnezık hastaların beşte üçü bilinçli olarak yaşadıkları olayları hatta kendi isimlerini, oturdukları şehrin ismini, okul şarkılarını, çocuklarının yüzlerini ve sosyal güvenlik numaraları gibi basit bil-
zamanlarda. Medtıne ve PsylN-födı ‘bilinç" sözcüğünün kaç kere geç-ijj afijtınldığında 17.000 den fazla veri lylondu Bilinçle ilgili çeşitli konulan Iiiımık için doymak bilmez İştahımız, ^ıjımız veya düşündüğümüz her şeyin şekilde bu konuyla ilgili olduğunu (jıjşijndüOümüzde anlaşılabilir görünü-Yirmi birinci yüzyılın başlarında internette yapılan bir araştırmada 5 milyondan fazla sayfa karşımıza çıktı Bilim idamları da dâhil olmak üzere insanlar bilinç sözcüğünü çeşitli şeyler için kullanırlar Beş milyondan fazla internet sitesinin bulunması bu konuya ilginin oldukça (azla olduğunu gösterir Sitelerden birisinde (w^ u arizona.edu/-chalmers) 1284 Online sayfasının çoğunluğu, bilişte Iğılı çalışmaları içerir. Dileyen bu web sayfasını kontrol edebilir. İnternette bilinç toniisunda popüler olan bazı siteler şun-
www zynet co uk/imprint/jcs html Mitsel bilinçle ilgili profesyonel bir organizasyon
Bilinç Çalışmaları Merkezi www consciousness arizona edu Arizona Üniversitesi’nin araştırma grubu bilincin bir bilim olarak gelişmesini destekler Son zamanlarda yapılan çalışmaları ve bu alanda hangi tür
Açık bellek bilicinin bilinçli Katırl<ırnası demektir ve sızın sınavda hır so-ruvu cevapladılbnız zaman kullanabileceğiniz bir bellek çeşididir. Örneğin; sizden Bili Clınton’ın yerine gelen Amerika başkanının adını hatırlamanız istense cevabını: **Georgc Bush” olurdu. Bilinçli olarak ipucu veya soru ile cevap arasında bir b«ığlantı kurarız. Açık belleği açık şekilde sorulan sorulan cevaplamak için kullanırız. Diğer taraftan örtük bellek ise; bilinç tartışmamızla daha çok ilgilidir, önceden yaşadığımız bazı deneyimlerle ilgili olan bir performans değişikliği yoluyla ölçülen bellektir. Bunu daha scMira kolaylaştırma etkisi deneylerinde de tartışacağız.
Birçok vakada örtük bellek, önceki bilginin görev performansını kolaylaştırdığı zaman ortaya çıkmış ve bu deneyimleri bilincin hatırlamasına gerek kalmamıştır. Fransa’nın başkentim hatırlamanız istendiğinde aktif ve bilinçli olarak belleğinizi Paris’i bulması için tarıyorsunuz; bu açık belleğe bir örnektir. Size belirsiz bir şekil gelişigüzel gösterilip sonra da şeklin tamamı gösterilirse ve sizden bunu tanımanız istenirse siz, bu şekli ilk şeklin (belirsiz şekil) gösterilmediği durumdan daha hızlı tanırsınız. Fakat genellikle ilk şekli
Bilinç Düzeyinizi Yükseltmek
Arkadaşınızın size yeni favori araba, lokanta veya kıyafetlerden bahsettiğinde ne olduğunu nasıl bir sürecin geçtiğim bilirsiniz Aniden bu şeylerin her yerde mevcut olduğunu görürsünüz Arkadaşınızla konuşmadan önce bu şeyler neredeydi? Elbette bu şeyler mevcuttu ama sizin arkadaşınızla konuşmanız bu şeylere karşı olan bilinç düzeyinizi arttırdı Şimdi aşağıdaki sözcüklerle bilinç düzeyinizi yükseltip yükseltemeyece-ğinıze bakalım üsteyi okuyunuz ve her biriyle ilgili bir izlenim yaratınız;
Gelecek birkaç gün içinde, bu sözcüklerin bazılarının nasıl bilincinize garip bir yolla girdiğini nol edin Eleştirel düşünmeyle ilgili bu egzersizin, kolaylaştırma etkisi deneyleriyle nasıl bir ilgisi vardır? Bu kavramlar neden “birden aklınıza geliyor"? Bellek ile bilinç arasındaki ilişki nedir? Şimdi süreci tersine çevirebilir misiniz? Yani bu sözcüklerin ve bunlarla bağlantılı diğer sözcüklerin bilinçli düşüncenize isteğiniz dışında girdiğim unutabilir mısınız? Diğer sözcükler ve faaliyetler bilinç düzeyinizi nasıl yükseltebilir?
Minmkı perfonn^ınsınıza efkısım bilinçli olarak fark et-orııegı deneyin. I^tc bazı harfleri eksik bir sözcük: p«y«lud_Lc.
kılde aklınıza aniden gelir (örtük olarak). Fa-^ oıKt’kı paragraflartlan birinde [ysychedeUc sözcüğünü okuyarak kolay-^tloMiK sahip olmayan hır arkadaşınızın bu problemi çözmesini rnuHtt‘inclen arkadaşınızın çözüm süresi gözle görülebilir bir şekilde sı-daha da uzun olacaktır. Deneyin.
* seviyesinin hemen altında zihinsel bağlantıları harekete geçiren ko-etkisinin kullanımı» 1980 ve 1990’larda psikoloji alanında yapılan görüldü (1993 yılında Roediger ve McDermott’un literatürü ^Icdıklen yazıya bakınız). Ve bu dönemde psikolojiyle ilgili bilimsel bir ^yı incelediğinizde kolaylaştırma etkisinin yeni bir yönü hakkında bir ma-^mutlaka görürsünüz. Şimdi ise; insanların kafalarına “mıknatıs” (MRI pilcınesının sempatik ismi) yerleştirmeye hevesli bu insanlar, bilincin* akla bazı yapıları izole etmeye başlıyorlar.
Kolaylaştırmayla İlgili Araştırmalar
Bilişsel psikologlar 1970’lerin başlarında bir anlık gösterilen sözcüklerin ra gelen diğer sözcüklerin tanınmasına olan etkisini incelemeye baş-İAlırdZ. Bölümde tartışılan Meyer ve Sehvaneveldt, 1971, 1976 ve Meyer, xk\nıeveldt 6ı Ruddy, 1974a) ve bu problem psikolojide hâlâ tam olarak c’çMİamamış, içinden çıkılması zor problemlerden bindir. Yapılan ilk çahş-»ifda kullanılan deneysel paradigma oldukça basitti ve günümüze kadar da lidcnfvsel yöntem pek değişikliğe uğramadı. Deneğe bir sözcük gösterilir, CilifGE(kolej), sonra bu sözcükle ilişkili bir başka sözcük gösterilir, UN/-•IRS/7Y (üniversite). Denekten ikinci sözcüğü elinden geldiği kadar hızlı BMsı istenir. Başka bir deneğe JELLY (jöle) sözcüğü gösterilir ve UN/-^BISITYsözcüğünü tanıması istenir. Eğer deneğe ilk olarak COLLEGE söz-#verilirse, 7ELLY sözcüğünün ilk olarak verildiği duruma göre, UN/VER-‘•TYiûZLugunü daha hızlı tanımaktadır.
Mıchıgan Ünıversıtesi’nden Rıchard Nisbett ve Lee Ross (1980), hır sos-^priıolojı deneyinde deneklere CXJEAN (okyanus) ve M(30N (ay) gibi ^♦ışımlı sözcükleri göstererek farklı tipte bir kolaylaştırma kullandı. Böyle-
beyinle ilgilenen bir çok bilim adamının “bilinç merkezlerim” aradıklarını |lcı Kep yanlif yerde arayan” beceriksiz aşıkların çabasına benzetilebilir. Çunku CJ*2î**ü‘*^**“*^ beyinde çok
ce konuvıı dbh« da karmadık hâle getirdi. Bu sözcüklerin sunumundan sonra, deneklerden bu «oacuklerle ilgili serbest çağrışım yapması istendiğinde (serbest Sıgmund freud ve onun disiplini için çok önemlf bir terim) denekler sosledıklen sostuklcrı neden söylediklerini bilmiyorlardı. Omegın bir kı-^ Jetergeru (dererjan) diyebilir ve “Annem çamaşırları yıkamak için Tide deterjanını kullandı* gibi bir neden uydurabılır. Günümüzde ise deneğin, nede-ruTU hUmedığı durumlarda bile kolaylaştırıcıların sonraki performansı etkilediği daha da belirgindir. Bu durum, bilinçaltı kolaylaştırma olasılığını ortaya çıkardı. Diğer bir iadeyle, duyusal eşiğin, yani bilinçli farkındalık düzeyinin altında sunulan kolaylaştırma etkisi olasılığını ortaya çıkardı.
Bilinçaltı kolaylaştırma etkisini gösteren Şekil 5.1, Ingiltere’de yapılmış çalışmaların bir kısmını başarılı bir şekilde sunmaktadır. Bir sınıfın yarısı Şe-

Bilinçaltı algılamanın bir gösterimi. Bir grup insan bir an için gösterilen A’dakı erkek çocuğunu gördü. Başka bir grup aynı zamanda, aynı hızda gösterilen B’deki çocuğu gördü. Gösterim o kadar hızlı oldu kı gruplar resimlerin içeriklerini bilinçli bir şekilde hatırlayamadılar. Sonra deneklere tarafsız (nötr) bir resim olan C’deki çocuğun resmi gösterildi ve onlardan resmi tekrar çizmeleri ve çocuğun karakterim isimlen-ditmeleri istendi, ilk olarak hangisinin görüldüğüne bağlı olarak C’deki çocuğu ya şeytan gibi ya da melek gibi nitelendirme eğilimi vardı. Sonuçlarda her zaman göziemlenmese de kolaylaştırmanın
•y* jijirr yarısı ise S.UVyc baktı (Resimler, 1(X) msn bir projeksiyon gösterildi). Sonra butun öğrencilere 5.1 C’dekı çocuk resmi sonra da bu çocuğun yuzunu çizip nasıl bir karaktcn oldu-i^arar vermeleri istendi. Öğrenciler, A*yı Çok kısa bir sure goımu^ İlgide, çocuğu ^ytanî bir şekilde çizmeye ve yaramaz veya haylaz gı-ükkr kullanmaya meylettiler. B’yı görmüş olanlar çocuğu melek veya ^Ifibı ıtadeler kullanarak tarif edip çizmeye meylettiler. Hikâyenin şaşır-öğrenciler genellikle ilk resmi gördüklerinde çocuğun karakterinin değildi- İlk gösterilen (kolaylaştırıcı) resmi incelemeye ve onunla i2in verildiğinde “Allah’ım, çocuk boynuzlarıyla birlikte lam bir ^ şevtana benziyor” veya “Çocuğun ne kadar masum olduğunu görme-jcdılcr. Bu örnekte, bilinçaltının algılayacağı şekilde bir kolaylaştırıcı ^nın bilinçli tanıma düzeyinin altında sunulması, bu uyarandan sonra hır resmin değerlendirilmesinde etkili olur. Şimdi daha iyi kontrol başka bir deneyi görelim.birebir ürünler sundu.