replika telefondan tarih bilgisi

replika telefondan tarih bilgisi bugün sizlere replika telefon tarih bilgilerini hazırladı ve sizlere bu azıları yazarken ben ve replika telefonlar ile birlikte sizlere eşlik edecegiz replika telefon diyorki
Hazar hâkimiyetinin TSCTler civannda zayıflamaya başladığı düşüncesini tart] şırlar"”, O günlerde Abhazya üzerindeki nüfuz mücadelesi Bizans ile Hazır başka ve sıcak bir cephede, Kırım'da da karşı karşıya getirmiş olabilir' zans'm içişleriyle ilgili o tarihlerde bu bölgeden fazla bir ses çıkmamasına bı karsak, 80 yıl öncesine göre İstanbul'un bölgedeki erkinin daha oturmuş olduğunu ve kademeli bir ilerleme teşkil ettiğini varsayabiliriz. Zira II. lustinianos dönemindeki Kerson'un itaat arzetmesini de içeren Hazar başanlan büyük ölçüde Bizanshlann iç savaşlarıyla alakalıydı. Ama bu ilerlemenin mahiyeti» olursa olsun, Mangup ve Çufutkale gibi Kerson'a çok yakm yerler de dâhil, lO-nm'm büyük bir kısmı devlet çökünceye kadar Hazarlann elinde kalmış, daim bir Hazar birliği bulurunuştur’Nitekim devletinin son günlerini yaşadığını bilmeksizin ihtişammı ballandırarak anlatan Kağan Yusuf, ülkesinin batısında kendme bağlı olan 13 kenti sayar’ Bunlardan biri Şarkel'dir, diğeri Kımn'm karşısmda, Tamatarhan Yanmadası'nda bulunan Şamkerts'dir, kalan 11 şehir Kırım'dadır.
Konstantinos Porphyrogenitus'un kitabı boyunca Hazar'ı neden düşnun olarak gördüğü ve en uzaktaki düşman olan Hazar'a neden en yalandaki hası® gibi davramlması gerektiği yönündeki vurgulan, imparatorun duygularında^ Yahudi aleyhtarlığmm bir dışavurumu değilse, ancak Kınm üzerinden anlafd
Noonan, 'Th« Khazar-Byzantine VVorld of the Cnmea", s.208. Yazar başka bir çaüşmasınılnn sonundan itibaren Hazar ile Bizans'ın aslında hiç işlemeyen 'geleneksel' ittifakını i şartların
kargaşaya mukabil Hazarlar ve Araplar toparlanmış görunu-^ VIII yüzyılla birlikte İslam fetihleri hız kazanır veya yeniden başlar Ba-^ Ispanya ve doğuda Türkistan'da büyük hareketlenmeler olurken, çok ya-^ bulunan Amüniyye vahliğinin yetki alanı içindeki Hazar veya Kafkas
^^jnde de durum farklı değildir. Bu arada 705 senesinden sonra artık özerk
^beyliği yoktur. Araplar doğrudan Hazarlarla komşu olmuşlardır . Bunu yılı olarak gelen Mesleme bin Abdülmelik'in 707/708'deki Hazar akınlan izle-^ /^ncak kısa süre sonra görevinden almdı ve yerini Mervan bin Muhammed'e lıjyjjrtı’* Kınm'da fütuhatı tamamlayıp rahatlayan ve etrafta başkaca sıkıntısı Ij^yan Hazarlar da buna cevaben Derbent'i eUerinde tutmanın da rahatlığıy-[ıifina olduklan güney cephesini tekrar yoklamaya başladılar: "Hazarlann ka-^ 90 binlik ordusuyla hücuma geçip Albanya'yı zaptetti. Bu hadise Ermeni akvTinınin 158. yıhnda olmuştu (709-710)"’°’.
Muhtemelen bu gelişmeyle alakalı olarak, Mervan b. Muhammed Arminiy-le valiliğinden azledildi ve yerine Emevi çağınm en önemli komutam kabul edi-ki Mesleme b. Abdülmelik (tekrar) getirildi”®. İlk seferinde de E>erbent ve çev-«inde hâkimiyet kurdu”’. Durumu inceleyen Mesleme iyi bir hazırlıktan sonra nyte Derbenfi ve ötesindeki bazı yerleri ele geçirdi. Onun artık Hazarları sa-iTinmıda görmek istediği anlaşılıyor ki. Derbent kalesini yıktırdı”^. Nitekim bir-
Knn Hmr ile o kadar özde^eşmiştir ki, aşağıda geçeceği üzere, Hazar'ın son kalıntılan burada sürdürmüş, öte yandan İtalyan kaynaklarının bolca aksettirdiği üzere Ortaçağ sonlarında ^ öihi Hızııya' olarak anılmıştır: Artamonov, Hazar Tarihi, s. 571.
^ Goidav, ‘IMomada of thc VVestem Eurasian Steppes", s. 153.
Bizans ve Hazar cepheleri arasmda gelip giden, bu arada 717 sew İstanbul kufatmasını yöneten ve ardmdan Arminiyye valiliğine yine leme, TZCyde valilikten azledildi”*. O sene kışın şiddetli geçmesinin de t ^ Hazarlar ilerlediler ve bölgedeki Müslüman birliklerini yenerek Azeı^^ cephesini çökerttiler"*. Bu yenilgi Hazar cephesinde Müslümanlar açıs^j nı bir donenü. Cerrah b. Abdullah el-Hakemî idaresini getirecektir. Göre^*'^ zarlan kendi ülkelerinde vurmaktı. Nitekim 722'deki ilk seferinde Belenceri^ tini aldı ve kağamn oğlımun idaresindeki Hazar ordusunu yendi. Belen Türk beyini yerinde bırakarak casus olarak kullandı. Üeri bir seferinde düşmekten omm uyarısıyla kurtuldu. Yeni halife Hişam'm gönderdiği yarj,^ larla güçlenen ve fetihlere ertesi yıl da devam eden Cerrah, 724'te Belencerö(^ sindeki bazı istihkâmları aldı ve aym zamanda Alanlara saldırdı. Ertesi yüy^ lara yine saldırarak sulha mecbur kıldı"*.
726'da Cerrah'm Şam'a çağnidığım ve yerine Mesleme'nin gönderildiği]^ görüyoruz. Mesleme ilk yılmda Doğu Anadolu'da Bizans cephesinde meşgul iken, kağamn oğlu güçlü bir orduyla Varaçan'ı kuşatti’". Kentin sergilediği ah savunma sadece askeri değü, toplumsal bir boyuta da işaret ediyor oUbiliı Hunlann bu ünlü kentinde ahalinin o günlerde İslam'ı benimsemeye başladığ-ru düşünebiliriz. Nitekim Hazarlar mancınıklarla 3tiirüttükleri kuşatmada başarılı olamamışlar, yardıma gelen İslam ordusuna mağlup olmuşlardır'" İki yıl sonra bizzat kağan büyük bir ordu toplayarak yürüdü ise de, hazırlıklı olan ve onları Derbent yakınlannda karşılayan Mesleme, günlerce süren kanlı bir savaşı zaferle bitirmeyi bildi"’. Ertesi yıl Alan kapısından Hazarlara saldırdı ve bir ay kadar süren zahmetli bir meydan savaşma girdi. Mevsimin yağmurlu olmasının Hazar süvarilerinin hareketiıü kısıtladığı anlaşılıyor ki, Müslümanlar “yaj-mur ve çamur' sayesinde üstün geldiler. Hazarlar ayakta olduklarım göstermek
İbn'ül-Etir, IsUm Tarihi -V-, t. 43; Halife b. Hayyat, Tarih, s. 388.
"* Halife b. Hayyat, Tarih, t. 404.
"* Halife b. Hayyat, Tanh, s. 405; Dımlop, Hazar Yahudi Tarihi, s. T7.
"* Tabert, Tarih -JV-, t. 348-349; İbn'ül-Esir, İslam Tarihi -V-, s. 95-96,106,113; Halife b. Hayy**' t. 40S-t08,415.
Aslen Hunlann olduğunu bUdiğimiz bu kent için bkz. Ckılden, Hazar Çalışmaları, s.
şov, ‘İstohçeskaya geografiya Hazarskogo kaganata (V-Xin w) (Çast 4 i 5)", *■ •el'tsev, Hazarskot gosudarstvo, s. 122-123.
Ibn'ul-Esır, İslam Tarihi -V-, s. 119; Halife b. Hayyat, Tarih, s. 417.
İbn'ül-Esir, lalam Tarihi -V-, s. 123; Halife b. Hayyat, Tarih, s. 418.
Hazarlar • 359
^ taraftan. Derbent üzerinden Azerbaycan'a saldırdılarsa da, bölge ko-Haris bin Amr'a yenildiler'®.
Mesleme yine azledildi ve Arminiyye valiliğinde nöbeti Ccrrah'a bı-^ Cerrah bu kez aslında yabana olmadığı farkb bir yol seçerek Tiflis'e geldi ^^dan,Orta Kafkaslar üzerinden Hazarların Beyza kentine saldırdı Yeter-^Uyra^ımn olmaması sebebiyle asimda bir gözdağı olan bu saldından sonra pjp çekildi. Hazarlar ise onun batıdan gelişine ve en önemli kentlerine saldın-^ ılışıldık Derbent Geçidi'ni kullanıp ErdebiTe saldırarak karşılık verdiler l^jjıiun o^u büyük bir orduyla güneye indi ve Erdebil'i kuşattı. Hazarların ar-p|;ivice öfkeli ve hazırlıklı oldukları tahmin edilebilir. Rahat davrandığı anlaşı-^Cerrah doğruca Erdebil'in yardmuna koştu ve burada bulduğu büyük ordu ^(Tabeıfdeki 300 bin rakamı abartılıdır) birkaç gün süren bir meydan savaşını girdi. Onun savaşta ölümü İslam ordusunun bozulmasına ve dağılmasına yol Bütün Azerbaycan Hazar istilasma düştü ve Hazar akıncüan Musul'a kadir ulaştılar. Bu arada fazla dayanamayan Erdebil kenti teslim oldu (730)'^'.
Hazarların kale kuşatmada fazla başarüı olmayışı ve vakit kaybetmeleri İslım ordularına toparlanma fırsatı verdi. Cepheye savunmayı örgütleme ve teh-lıl;fvc girmeme emriyle acil bir birlikle gönderilen Said b. Amr el-Hareşî, hızlı le gizli bir hareketle gece Hazarların esas ordusuna ulaşh ve ani bir baskınla da-
^ Tüm Müslüman esirleri ve gcinimetleri kurtardı. Bir kez daha valüik göreviyle yola çıkan Mesleme, başanh olsa da tedbirsiz hareket ettiğini, daha büyük bff felâkete yol açacak şekilde davrandığım öne sürerek Said'i hapsettirdi. Fakat dunundan haberdar olan halife onu bağışladı. Mesleme ise Hazar ordusunun digümasmdan istifade ile yürüdü ve Derbent'i geçerek soğuk kış şartlarma rağ-m pek çok kaleyi ele geçirdi. Bu esnada, İbn'ül-Esir'e göre, kağamn oğlu sapışta öldürüldü. Ertesi yıl seferlerine devam etti ama Hazar tabu dağlı halklan Wef aldı. Önce direniş sergileyen Hayzanlan yükündürdü. Bunu gören Şuran, KorveMaskat halklan ki, bu sonuncusu Hun bölgesini çağnştınyor, sulh iste-iiüer. Kağan komutasmdaki ordu müdahale edip Mesleme'yi çekilmeye zorladı •e de, Gazele Kalesi'nde kuşattıklan Mesleme'yi yenemeyip kendileri çekildi
^ fcn'ül-E«r, İikm Tarihi -V-, s. 129,132.
K*l«kıÖı Uoaea, Alban Tarihi, s. 290-291; İbn'ül-Eair, tslam Tarihi -V-, s. 132,134; Taberf, Tarih -TV, •‘350-352; Belâzuıl, Ftit0tul-Buldân, s. 295; Halife b. Hayyat, Tarih, s. 419-420. Bu savaştan muhte-Kağan Yusuf un mektubunda da bahsedilmektedir. Buna göre, rüyasmda meleği gören Bu-bı Kağan, ondan ErddnI'e saldın emri alır; bunu yapar ve zafer ve ganimetlerle döner (Kokovt-^ YevmftkihHazartkaya Perepiska, s. 77 kısa nüsha, 94 uzun nüsha).
Harcarye kızdığı halde kendisi çok tehlikeli bir iş yapan Mesleme 732 sinde azledildi ve yerme Mervan b. Muhannmed vali tayin edildi. Halife b fL yat gibi Belâzuri de onun o sene Remm Nehri'ni geçerek Sakaliba'ya m söyler*. Bu nehir Don Nehri'ni (Eski Türkçe Ten'/'Den') ifade ediyor^ gerçek Slavlardan bahsediliyor olabilir. İbn Fadlan'm gidip gördüğü İtiJ halkını Sakalıba diye adlandırmasıyla kıyaslarsak, onun da Kafkas Bulgaıür^ıt^ Slav demesi beklenebilir*®. Her halükarda Kafkaslarm batı yönünde bir hare^ lenme sözkonusudur. Nitekim İbn'ül-Esir aym seferde onun kağanı başkent^ de gafil avlayarak barışa zorladığım kaydeder*®. İlk seferinde bu kadar ilen gjj. meşini kuşkuyla karşılayabiliriz. Aşağıda geçeceği üzere, 737'deki meşhur rindeki haberin buraya karışmış olması mümkündür.replika telefon sizin icin sundu.